วันที่ 5 สิงหาคม 2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการกำหนดนโยบายผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยในการประชุมดังกล่าวเป็นการผลักดันนโยบายการปรับรูปแบบการดำเนินงานและยกระดับการบริหารจัดการ 'ทุน พสวท.' เพื่อสร้างความหวังและเปิดมิติใหม่ให้กับวงการวิทยาศาสตร์ไทย  

ซึ่ง ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยว่า การประชุมครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญที่จะพลิกโฉม "ทุน พสวท." เพื่อลดข้อจำกัดและเปิดโอกาสใหม่ให้คนเก่งได้กลับมาช่วยชาติอย่างเต็มศักยภาพ  

“วันนี้ผมมีข่าวดี มาเล่าให้ฟังครับ หลายคนน่าจะคุ้นชื่อ ทุน พสวท. ที่เป็นเหมือนโรงเรียนปั้นนักวิจัยและอาจารย์หัวกะทิให้ประเทศเรามาอย่างยาวนาน แต่ยุคนี้โลกหมุนเร็ว บริบทการทำงานและความคิดของคนรุ่นใหม่ก็เปลี่ยนไปเยอะ เราเลยมาตั้งโจทย์กันใหม่ว่า ทำยังไงให้คนเก่งๆ ยังมีไฟ อยากอยู่ในระบบวิจัยของประเทศ โดยไม่รู้สึกว่าถูกผูกมัดหรือตีกรอบมากเกินไป?” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าว

ทั้งนี้ จากที่ประชุมบอร์ด พสวท. ล่าสุด เตรียมผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง 4 เรื่องสำคัญ ที่จะปลดล็อกและทำให้คนทั่วไปเข้าถึงโอกาสนี้ได้ดีขึ้น ประกอบด้วย

1. เรียนยืดหยุ่นขึ้น ไม่ต้องผูกมัดยาวรวดเดียว - สมัยก่อนรับทุนทีต้องผูกพันกันยาวๆ ตอนนี้เราซอยย่อยให้เป็น 3 ช่วง คือ ตรี-โท, โท-เอก, และ เอก ให้น้องๆ ได้ประเมินความพร้อมของตัวเอง เลือกเส้นทางชีวิตได้คล่องตัวและตอบโจทย์เป้าหมายตัวเองมากขึ้น  

2. ไปเรียนเมืองนอก กลับมาใช้ทุนเท่าเวลาเรียน - สำหรับคนที่ไปเรียนต่างประเทศ เดิมต้องกลับมาทำงานใช้ทุนถึง 2 เท่าของเวลาที่ไปเรียน ตอนนี้เราลดภาระตรงนี้ลง เหลือแค่ 1 เท่าครับ (สูงสุดไม่เกิน 10 ปี) เพื่อลดความกังวลใจ ให้ทุกคนพร้อมกลับมาลุยงานที่บ้านเกิดของตัวเองกันแบบสบายใจเต็มร้อย และที่สำคัญในประเด็นนี้ เรากำลังเร่งหารือกระทรวงการคลังเพื่อให้มีผลย้อนหลัง เพื่อให้นักเรียนทุนที่กำลังเรียนอยู่หรือผู้ที่ใช้ทุนอยู่ได้รับประโยชน์

3. ทำงานดี มีผลงาน เอามา "ลดหย่อน" เวลาใช้ทุนได้ - เราจะไม่นับแค่ "เวลา" ที่มานั่งทำงานชดใช้ทุนกันอีกต่อไป แต่เปิดโอกาสให้นำผลงานเจ๋งๆ อย่างเช่น งานวิจัย ทรัพย์สินทางปัญญา หรือนวัตกรรมที่สร้างประโยชน์ได้จริง มาประเมินเพื่อ "ลดเวลาใช้ทุน" ได้เลย เป็นการวัดกันที่ฝีมือและผลลัพธ์จริงๆ  

4. เรียนจบ มีงานรอรับ - เราจะไม่ปล่อยให้น้องๆ เรียนจบแล้วต้องเคว้งรองาน เราเตรียมจับมือกับองค์กรพันธมิตรระดับท็อป ทั้งภาครัฐ เอกชน และสถาบันวิจัย เพื่อวางแผนเส้นทางอาชีพและจับคู่งานให้ตั้งแต่ยังเรียนไม่จบ จบมาปุ๊บ ได้ใช้ความสามารถตรงสาย ตรงใจแน่นอน 

“เรากำลังเปลี่ยนจากการเป็นแค่ 'ผู้ให้ทุน' ไปสู่การสร้าง Ecosystem ที่พร้อมดูแล สนับสนุน และดึงศักยภาพของคนเก่งออกมาให้ได้มากที่สุดตลอดเส้นทาง เพื่อให้พวกเขาเป็นหัวรถจักรสำคัญ ในการพาประเทศก้าวไปข้างหน้าด้วยวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมอย่างแท้จริงครับ” รองนายกฯ และ รมว.อว. กล่าวย้ำในตอนท้าย